Jedna z dwóch bram miejskich, obok Bramy Głogowskiej, usytuowana w południowej części dawnych murów obronnych na zakończeniu ul. Świerczewskiego (niegdyś Neustrasse).
Pierwszy raz wspomniana źródłowo w 1330, w XIV wieku nazywana bramą kamienną od zastosowanego materiału budowlanego.
Pod koniec XIX wieku od strony południowej dobudowano ozdobne blanki, wmurowano w ścianę znalezione w mieście kamienne kule bombardujące z XV wieku i wymodelowano szprotawski herb.
Po 1945 w budynku mieściła się filia archiwum państwowego, od 2004 siedziba Muzeum Ziemi Szprotawskiej.
Brama Żagańska jest obiektem badań w programie badawczym "Zamek Szprotawski".
Do Bramy Żagańskiej odnosi się m.in. jedna z XIX-wiecznych legend spisana przez miejskiego rękawicznika i policmajstra J.G.Kreisa, o tytule Metryczne przejście, która ze względu na całokształt kulturowy opisywanego zabytku zasługuje tu na przytoczenie:
"Patrząc od południa na Bramę Żagańską, na prawo od niej znajduje się wąska uliczka biegnąca po linii dawnych miejskich murów obronnych, prowadząca do kościoła ewangelickiego – niegdysiejszego zamku. Uliczka ta miała swoją zjawę, która ukazywała się jako jeździec na koniu trzymający swoją głowę pod pachą. Strach przed zjawą był tak wielki, że nikt nie ważył się po zachodzie słońca tędy przechodzić. Stan taki trwał do końca XVIII wieku."

Muzeum Ziemi Szprotawskiej
Inicjatywa powołania do życia szprotawskiego muzeum zrodziła się w 2002 przy organizowaniu się w mieście stowarzyszenia Towarzystwo Bory Dolnośląskie. W zastępczym lokalu przy pl. Ewangelickim 1 (biuro PSL) od tego roku grzecznościowo gromadzono pierwsze eksponaty. Obsługiwano też pierwsze wycieczki i lekcje regionalne oraz interesantów. Przełomowe znaczenie miało przejęcie od gminy zabytkowego budynku Bramy Żagańskiej na jesieni 2003. Przy zaangażowaniu Towarzystwa Bory Dolnośląskie oraz sympatyków, m.in. kółka historycznego z Gimnazjum nr 1 i kółka PTTK ze Szkoły Podstawowej nr 1, muzeum otwarto w dniu 18 czerwca 2004.
Pracownicy muzeum, wywodzący się z Towarzystwa Bory Dolnośląskie, obsługują placówkę społecznie. Z ramienia gminy w muzeum pracuje także opiekun. Muzeum Ziemi Szprotawskiej przyjęło od gminy zadania tj. ochronę i promocję gminnego dziedzictwa kulturowego, edukację regionalną i ekologiczną oraz promocję i informację turystyczną. W muzeum funkcjonują 4 działy: archiwaliów, archeologiczno-historyczny, przyrodniczy i turystyczny. Na przestrzeni pierwszych lat działalności, m.in. dzięki jej szerokiemu zakresowi, dużej aktywności i naciskowi na promocję, muzeum wpisało się w krajobraz kulturalny, turystyczny i topograficzny Szprotawy, będąc jednoznacznie kojarzone i przedmiotowo wykorzystywane przez szkoły, studentów i turystów. Muzeum szprotawskie jest jedyną tego typu placówką w całym regionie Borów Dolnośląskich. Od 2005 nosi imię dr. Felixa Matuszkiewicza (1885-1956), uznanego szprotawskiego historyka, badacza, publicysty i założyciela pierwszego w mieście muzeum (do 1945). Muzeum Ziemi Szprotawskiej jest kontynuatorem tejże tradycji.
Do najcenniejszych eksponatów należy zaliczyć m.in.: tasak bojowy z XVI w. (kord ze Szprotawy), najstarszą kronikę miejską z XVIII w., kufer cechu szprotawskich stolarzy, pocisk kamienny z XV w., urny kultury łużyckiej. Muzeum współpracuje naukowo z podobnymi placówkami w regionie. Jest instytucją muzealną właściwą także dla gmin sąsiednich, tj. Przemkowa, Małomic i Niegosławic, wchodzących w skład dawnego powiatu szprotawskiego.W związku z pracami nad ustawą o usuwaniu pomników związanych z ustrojem komunistycznym, działacze Muzeum Ziemi Szprotawskiej podejmują działamia mające zapobiec usuwaniu pomników powstałych zgodnie z historyczną prawdą.